Wady stóp u dzieci – na czym polega trójpłaszczyznowa terapia manualna?
Wady stóp u dzieci i niemowląt to częsty problem, który może mieć wpływ na cały rozwój układu ruchu. Odpowiednio dobrana fizjoterapia pozwala skutecznie korygować deformacje stóp już od pierwszych miesięcy życia.
Jedną z metod stosowanych w korekcji wad stóp u dzieci i niemowląt jest trójpłaszczyznowa terapia manualna stóp. To specjalistyczna metoda fizjoterapeutyczna, której celem jest korekcja ustawienia stóp. Istotny w tej metodzie jest wiek dziecka, ponieważ opiera się ona na oddziaływaniu na stopę w trakcie jej kształtowania się.
Wady stóp u dzieci – wskazania do terapii manualnej
Metoda znajduje zastosowanie zarówno w przypadku wad stóp u dzieci - wrodzonych, takich jak stopa końsko-szpotawa, stopa końska, stopa piętowa, stopa sierpowata czy stopa płasko-koślawa, jak i w deformacjach nabytych, które pojawiają się w trakcie rozwoju dziecka. - Przykładowo, kiedy dziecko zbyt wcześnie zaczyna się pionizować, a aparat mięśniowo-więzadłowy nie jest jeszcze przygotowany na obciążenia, stopa może ulec deformacji jako skutek zaburzeń napięcia i nieprawidłowej pracy całego układu ruchu – wyjaśnia fizjoterapeutka Klaudia Gącik.
Terapia zakłada, że ciało funkcjonuje jako całość, a przyczyna deformacji często znajduje się znacznie wyżej – w obrębie bioder, miednicy czy tułowia.
- Bardzo często zdarza się tak, że rodzic zgłasza się z dzieckiem, które ma na przykład koślawość, a okazuje się, że same stopy mają dobrą ruchomość i nie ma w nich żadnych ograniczeń. Problem wynika z tego, co dzieje się wyżej – podkreśla fizjoterapeutka.
U wielu dzieci obserwuje się przykurcze mięśni odpowiedzialnych za ustawienie kolan i osi kończyn dolnych. Są to między innymi przywodziciele oraz mięśnie rotujące kończynę do wewnątrz. Jak tłumaczy specjalistka, po odpowiednim rozluźnieniu tych struktur często dochodzi do samoistnej poprawy ustawienia stóp.
- Jeżeli rozciągniemy te partie, okazuje się, że stopy same ulegają korekcji, bo wszystko w ciele jest ze sobą połączone. To, co dzieje się w centrum, w obrębie tułowia, zawsze widać na obwodzie – wyjaśnia.
Ta zasada dotyczy nie tylko kończyn dolnych. Analogicznie, w terapii ręki kluczowe znaczenie ma stabilizacja obręczy barkowej.
Na czym polega trójpłaszczyznowa terapia manualna stóp u dzieci?
Trójpłaszczyznowa terapia manualna stóp posiada jasno określony schemat diagnostyczny. Badanie obejmuje ocenę całego ciała, ze szczególnym uwzględnieniem kończyn dolnych. Analizowany jest zakres ruchomości w biodrach, kolanach oraz stopach, a na tej podstawie dobierany jest indywidualny plan terapii.
- Po badaniu wiemy dokładnie, w jakiej kolejności pracować przy danej deformacji stopy i jakie struktury wymagają korekcji – wyjaśnia terapeutka.
Podstawą metody jest terapia manualna, czyli bierne oddziaływanie na mięśnie. Praca odbywa się w ściśle określonych pozycjach wyjściowych, które zostały zaczerpnięte z obserwacji fizjologicznego rozwoju dziecka. Po odpowiednim przygotowaniu tkanek wprowadzana jest również część aktywna terapii. Jak opisuje Klaudia Gącik:
„Jeżeli pracuję z dzieckiem z koślawością kolan i stóp, często zaczynam od rozciągania mięśni w obrębie bioder, a dopiero potem schodzę na niższe partie. Jedna struktura jest opracowywana przez około pięć minut. Tyle samo trwa jeden chwyt korekcyjny w obrębie stopy”.
Rola rodzica w terapii wad stóp u dzieci
Niezwykle ważnym elementem terapii jest zaangażowanie rodzica. Podczas wizyt fizjoterapeuta uczy opiekuna ćwiczeń, które należy regularnie wykonywać w domu, zazwyczaj dwa do trzech razy dziennie. Po każdej sesji terapeutycznej stopy są zabezpieczane specjalnym bandażem elastycznym.
Bandaże wykorzystywane w tej metodzie nie są przypadkowe. Zostały dobrane przez autorkę metody na podstawie ich elastyczności, struktury materiału oraz sposobu pracy ze stopą. Bandażowanie ma na celu podtrzymanie uzyskanej korekcji oraz przekazywanie układowi nerwowemu informacji o prawidłowym ustawieniu stopy.
Metoda zakłada, że stopy są zabandażowane przez większą część doby, również w nocy, z przerwą jedynie na czas ćwiczeń. W niektórych przypadkach bandażowanie nie jest jednak konieczne.
- Zdarza się, że wystarczy korekcja w obrębie bioder i stopa funkcjonuje prawidłowo. Wtedy nie ma potrzeby dodatkowego zabezpieczania jej bandażem – dodaje fizjoterapeutka.
Wkładki, ortezy i inne formy zaopatrzenia
Trójpłaszczyznowa terapia manualna stóp zakłada rezygnację z klasycznych wkładek korekcyjnych, ponieważ to bandaż pełni funkcję informacyjną i korekcyjną. Metoda nie wyklucza jednak stosowania innych form zaopatrzenia ortopedycznego, takich jak ortezy czy gipsowanie, jeśli są one konieczne.
Celem terapii jest osiągnięcie jak największej korekcji za pomocą pracy manualnej, jednak w niektórych sytuacjach dodatkowe wsparcie okazuje się niezbędne.
Terapia oparta na fizjologii rozwoju dziecka
Cała metoda opiera się na uważnej obserwacji prawidłowego rozwoju dziecka. Pozycje wykorzystywane w terapii oraz bandażowaniu są zaczerpnięte z naturalnych wzorców ruchowych, takich jak pełzanie, unoszenie nóg czy prawidłowy siad. Dzięki temu terapia jest zgodna z fizjologią i anatomią rozwijającej się stopy.
Jak podsumowuje Klaudia Gącik, w tej metodzie „wszystko jest oparte na fizjologii i prawidłowym rozwoju anatomicznym dziecka”. To właśnie całościowe spojrzenie na ciało oraz ścisła współpraca z rodzicem sprawiają, że trójpłaszczyznowa terapia manualna stóp stanowi skuteczne narzędzie w pracy z najmłodszymi pacjentami.
Jeśli zauważasz u swojego dziecka niepokojące ustawienie stóp lub chcesz skonsultować jego rozwój, skontaktuj się z naszą poradnią. Wczesna diagnoza daje największe szanse na skuteczną korekcję.
Hammer Terapia
Skontaktuj się z nami:
32 726 52 43 / 508 320 776
Zajęcia prowadzi:
mgr Klaudia Gącik – fizjoterapeuta dzieci, terapeuta SI